Polimer istehsalında sənaye qaz tullantılarının təkrar emalının texnoloji və ekoloji aspektləri

Abstract

Məqalənin məqsədi polimer istehsalı zamanı formalaşan sənaye qaz tullantılarının yalnız zərərsizləşdirilməsi deyil, həm də təkrar emal olunaraq texnoloji dövrəyə ikinci xammal kimi qaytarılması imkanlarını sistemli şəkildə qiymətləndirməkdir. Polimer müəssisələrində uçucu üzvi birləşmələr, reaksiya verməmiş monomerlər, həlledici buxarları, inert purj qazları, hidrogenlə zəngin axınlar və CO2 tərkibli yanma qazları müxtəlif tərkib və risk profili yaradır. Tədqiqatda BAT sənədləri, VOC bərpası üzrə elmi mənbələr, membran və adsorbsiya texnologiyaları, həmçinin karbon tutma və istifadə yanaşmaları əsasında analitik-texnoloji icmal aparılmışdır. Nəticələr göstərir ki, yüksək konsentrasiyalı və tərkibcə stabil axınlarda kondensasiya, adsorbsiya, membran ayrılması və PSA kombinasiyası xammal bərpası baxımından daha səmərəli ola bilər; aşağı konsentrasiyalı və dəyişkən axınlarda isə enerji sərfi, təhlükəsizlik və məhsul keyfiyyəti məhdudlaşdırıcı amillərdir. Məqalədə tullantı qazların mənbə üzrə seqreqasiyası, ilkin analitik nəzarət, texnologiya seçimi və təkrar istifadə üçün keyfiyyət təminatı mərhələlərini birləşdirən qərar modeli təklif edilir. Ekoloji baxımdan əsas nəticə ondan ibarətdir ki, xammal kimi istifadə yalnız həyat dövrü üzrə emissiya azalması və əlavə enerji yükünün bal-anslaşdırılması sübut olunduqda dayanıqlı hesab edilə bilər.