Rəqəmsal transformasiya şəraitində elektron ticarətin normativ-hüquqi bazası

Abstract

Rəqəmsal transformasiya şəraitində elektron ticarətin normativ-hüquqi bazasının formalaşdırılması müasir iqtisadi inkişafın əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Qlobal rəqəmsallaşma prosesləri nəticəsində elektron müqavilələrin bağlanması, rəqəmsal imza ilə təsdiqlənməsi və onlayn ödənişlərin həyata keçirilməsi kimi əməliyyatlar hüquqi baxımdan aydın və etibarlı mexanizmlərin mövcudluğunu tələb edir. Bu baxımdan UNCITRAL Model Qanunu elektron sənədlərin hüquqi qüvvəsini tanıyaraq beynəlxalq harmonizasiyanı təmin edir, eIDAS Regulation isə elektron identifikasiya və etibarlı xidmətlərin vahid standartlarını müəyyən edir. Eyni zamanda, General Data Protection Regulation fərdi məlumatların qorunması sahəsində yüksək hüquqi tələblər irəli sürərək istifadəçi hüquqlarının müdafiəsini gücləndirir və rəqəmsal mühitdə etibarlı ticarət münasibətlərinin formalaşmasına şərait yaradır. Azərbaycan Respublikasında da bu istiqamətdə mühüm institusional və hüquqi addımlar atılmışdır. “Fərdi məlumatların mühafizəsi haqqında” Qanun, elektron imza və elektron sənəd dövriyyəsi ilə bağlı normativ aktlar, eləcə də rəqəmsal vergi və ödəniş sistemlərinin tətbiqi elektron ticarətin hüquqi təminatını gücləndirir. Bu prosesdə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi və Azərbaycan Mərkəzi Bankı kimi qurumlar rəqəmsal infrastrukturun inkişafı, maliyyə sabitliyinin qorunması və elektron xidmətlərin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm rol oynayır. Bu hüquqi və institusional mexanizmlərin davamlı şəkildə təkmilləşdirilməsi ölkənin qlobal rəqəmsal iqtisadiyyata inteqrasiyasını sürətləndirir və elektron ticarətin dayanıqlı inkişafını təmin edir.